VVacanzeh24

Taurine: wat is het en hoe werkt het?

Redactie · Rubriek: Sportvoeding: werkzame stoffen · Leestijd: 7 min
Taurine: wat is het en hoe werkt het?
Foto: Matteo Grando / Unsplash

Bijna iedereen heeft taurine weleens binnengekregen, al is het maar via een blikje energiedrank. Toch weten weinig mensen wat de stof precies is. Het gerucht dat taurine uit stierenstieren komt of een stimulant is, houdt hardnekkig stand. De redactie zet de feiten over herkomst, functie, sporteffecten en veiligheid op een rij.

Wat taurine is (en wat niet)

Taurine is een zwavelhoudend aminosulfonzuur. Chemisch lijkt het op een aminozuur, maar het wordt niet in eiwitten ingebouwd. Het zit vrij opgelost in cellen en komt in grote hoeveelheden voor in hart, skeletspieren, netvlies en hersenen.

De naam verwijst naar de Latijnse naam voor stier, omdat de stof in de negentiende eeuw voor het eerst uit ossengal werd geïsoleerd. Taurine in supplementen en dranken wordt tegenwoordig echter synthetisch geproduceerd en is niet van dierlijke oorsprong.

Het lichaam kan taurine zelf aanmaken uit de aminozuren methionine en cysteïne, met hulp van vitamine B6. Daarnaast krijgen we het binnen via vlees, vis en vooral schaal- en schelpdieren. Mensen die volledig plantaardig eten, nemen via de voeding vrijwel geen taurine op, maar maken het wel zelf aan.

Een belangrijk misverstand is dat taurine een oppepper zou zijn. Het oppeppende effect van energiedrank komt van cafeïne en suiker. Taurine zelf heeft geen stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel en wordt in dierstudies eerder in verband gebracht met een remmend, kalmerend effect op zenuwcellen.

Mosselen/schelpdierenDonker kippenvleesVis (gemiddeld)RundvleesZuivelPlantaardig voedselRelatief taurinegehalte (schematisch)
Fig. 1. Schematische rangorde van taurinegehalte in voedingsmiddelen. Exacte waarden verschillen sterk per bron en bereiding; de staven geven alleen een globale indruk.

Functies in het lichaam

Taurine vervult meerdere rollen tegelijk. Het helpt bij het regelen van het vochtvolume in cellen (osmoregulatie), wat vooral in hard werkende cellen belangrijk is. Daarnaast is het betrokken bij de calciumhuishouding in spier- en hartcellen, wat invloed heeft op samentrekking.

In de lever wordt taurine gekoppeld aan galzuren. Deze 'taurinegeconjugeerde' galzuren helpen bij de vertering en opname van vetten. Het lichaam scheidt zo ook een deel van zijn cholesterol uit.

Verder heeft taurine een rol in de bescherming tegen oxidatieve stress. Het is geen klassieke antioxidant die direct vrije radicalen wegvangt, maar het ondersteunt de werking van mitochondriën en kan schadelijke reactieve stoffen neutraliseren in bepaalde weefsels. In het netvlies is het onmisbaar: bij katten veroorzaakt een tekort blindheid en hartproblemen, daarom wordt het aan kattenvoer toegevoegd.

Bij mensen speelt taurine ook een rol bij de ontwikkeling van baby's. Het wordt daarom toegevoegd aan zuigelingenvoeding. Bij gezonde volwassenen is een echt tekort zeldzaam, omdat de eigen aanmaak doorgaans volstaat.

Taurine: wat is het en hoe werkt het? — illustratie
Foto: soumya parthasarathy / Unsplash

Taurine en sportprestaties

Tijdens langdurige of intensieve inspanning daalt het taurinegehalte in spieren licht. Dat bracht onderzoekers op het idee dat suppletie de prestaties zou kunnen ondersteunen. Bij dieren werkte dat goed; bij mensen is het beeld bescheidener.

Een meta-analyse van Waldron en collega's (2018) bundelde studies naar duurprestaties. Zij vonden een kleine maar meetbare verbetering bij doses tussen 1 en 6 gram, meestal eenmalig ingenomen voor de inspanning. Het effect was niet afhankelijk van de duur van de suppletie.

Voor krachtsport en spiergroei is het bewijs mager. Enkele studies suggereren minder spierschade of spierpijn na zware excentrische training, maar de resultaten zijn niet eenduidig. Taurine is daarom geen basissupplement zoals creatine, maar eerder een optionele aanvulling.

Een praktisch probleem in onderzoek is dat taurine vaak in combinatie met cafeïne wordt getest. Effecten van energiedrank op prestaties zijn dan moeilijk toe te schrijven aan taurine alleen. Studies met puur taurine laten in het algemeen kleinere effecten zien.

ToepassingBewijs bij mensenHoeveelheden in studies
DuurprestatiesKlein positief effect in meta-analyse1–6 g, vaak 1–3 uur vooraf
Herstel na krachttrainingWisselend, kleine studiesMeestal 2–6 g per dag
SpiergroeiGeen overtuigend bewijs—
Mentale scherpteNiet aangetoond zonder cafeïne—

Veiligheid en regelgeving

Taurine geldt als een van de best verdragen ingrediënten in sportvoeding. De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA beoordeelde de stof in 2009 in de context van energiedranken en zag bij de toen gebruikelijke inname geen veiligheidsprobleem. Latere beoordelingen kwamen voor taurine tot een vergelijkbaar oordeel.

Studies met tot ongeveer 3 gram per dag over langere tijd laten weinig bijwerkingen zien. Bij hogere hoeveelheden worden soms maag-darmklachten gemeld. Er is geen officiële bovengrens vastgesteld, maar de meeste supplementen blijven ruim binnen de onderzochte hoeveelheden.

Wel geldt een kanttekening voor energiedrank. De risico's daarvan komen vooral door cafeïne, suiker en de combinatie met alcohol. Voor kinderen en zwangere vrouwen wordt energiedrank in Nederland afgeraden, ongeacht het taurinegehalte.

Wie medicijnen gebruikt voor bloeddruk of het hart, of een nierziekte heeft, overlegt beter eerst met arts of apotheker. Taurine wordt via de nieren uitgescheiden en er zijn theoretische interacties met bloeddrukverlagers.

Praktisch gebruik en nieuwe onderzoeksvragen

Voor wie taurine wil proberen ter ondersteuning van duurprestaties, zijn de volgende punten relevant:

In 2023 trok een studie in Science van Singh en collega's veel aandacht. Bij muizen en apen ging een daling van taurine met de leeftijd gepaard met verouderingskenmerken, en suppletie verlengde bij muizen de levensduur. Of dit bij mensen iets betekent, is nog onbekend. De resultaten zijn een reden voor verder onderzoek, geen bewijs voor taurine als anti-verouderingsmiddel.

Ook in de context van hart- en vaatgezondheid lopen studies naar bloeddruk en vetstofwisseling. Sommige kleine studies laten gunstige veranderingen zien, maar het bewijs is nog te beperkt voor aanbevelingen.

Samengevat is taurine een veilig, goedkoop en goed bestudeerd molecuul met een bescheiden plek in sportvoeding. Wie hoge verwachtingen heeft, moet die bijstellen; wie een kleine marge in duursport zoekt, kan het verantwoord proberen.

Belangrijk. Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen advies om een middel te gebruiken. Raadpleeg bij gezondheidsklachten, medicijngebruik of twijfel altijd een arts of apotheker.

Conclusies van de redactie

Taurine is een lichaamseigen stof met belangrijke functies in spieren, hart, netvlies en galvorming. Het is geen stimulant en komt niet uit stieren.

Als supplement laat het een klein voordeel zien bij duurinspanning, terwijl bewijs voor spiergroei of mentale prestaties ontbreekt. Het veiligheidsprofiel is gunstig binnen de onderzochte hoeveelheden.

Verwacht van taurine geen spectaculaire effecten, en let bij energiedrank vooral op cafeïne en suiker.

Gerelateerde artikelen: bèta-alanine voor duur- en intervaltraining, cafeïne als prestatiebevorderaar en elektrolyten tijdens lange inspanning.

Literatuurlijst

  1. Huxtable RJ. Physiological actions of taurine. Physiol Rev. 1992;72(1):101–163.
  2. Schaffer S, Kim HW. Effects and mechanisms of taurine as a therapeutic agent. Biomol Ther (Seoul). 2018;26(3):225–241.
  3. Waldron M, Patterson SD, Tallent J, et al. The effects of an oral taurine dose and supplementation period on endurance exercise performance in humans: a meta-analysis. Sports Med. 2018;48(5):1247–1253.
  4. EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food. The use of taurine and D-glucurono-gamma-lactone as constituents of the so-called 'energy' drinks. EFSA J. 2009;7(4):935.
  5. Singh P, Gollapalli K, Mangiola S, et al. Taurine deficiency as a driver of aging. Science. 2023;380(6649):eabn9257.
  6. Shao A, Hathcock JN. Risk assessment for the amino acids taurine, L-glutamine and L-arginine. Regul Toxicol Pharmacol. 2008;50(3):376–399.
© 2026 Vacanzeh24Vacanzeh24